Monthly Archives: Luty 2019

Czy ronda, stadion i inne obiekty winny nosić nazwy znanych Ełczan ❓

rafał karaś

Czy ronda, stadion i inne obiekty winny nosić nazwy znanych Ełczan ❓

Czy decyzje powinny być konsultowane z mieszkańcami ❓
 

Uważam, że nadając nazwy dla rond czy innych ełckich obiektów powinniśmy najpierw szukać wśród zasłużonych Ełczan. Nazwy powinny także być konsultowane z mieszkańcami, aby podejmowane decyzje przez Radę miasta były głosem i wolą Ełczan.

Dziękuję za wszystkie wiadomości, tradycyjnie proszę pisać na adres: komitet.elk@gmail.com

(Nie)zapomniane obrzędy i zwyczaje słowiańskie

Obrzędy i zwyczaje słowiańskie- zapraszam na podróż w odległe czasy Rafał Karaś 🌞

Słowiańskie korzenie do dziś rozpalają wyobraźnię Polaków, a kolejne odkrycia archeologiczne czy badania są cennym źródłem informacji na temat obrzędów oraz zwyczajów, które panowały na terytorium naszego kraju ponad 1000 lat temu, jeszcze przed intensywną chrystianizacją i utworzeniem państwa polskiego.

Obrzędy i zwyczaje słowiańskie

Czy Słowianie kierowali się zwyczajami i wierzeniami, które mogą być bliskie nam, współczesnym? Poznaj najciekawsze przykłady obrzędowości dawnych mieszkańców ziem Polski, Czech, Moraw czy dorzecza Dniepru.

1. Zimowe świętowanie

Słowianie wyjątkową wagę przykładali do świętowania przesilenia zimowego, które było dla nich symbolem zwycięstwa światła nad ciemnością (po 21 grudnia dni robią się coraz dłuższe). Plemienne uroczystości (nazywane świętem godowym lub zimowym staniemsłońca) trwały aż do 6 stycznia, a towarzyszyły im przede wszystkim… pieśni, które można nazwać kolędami. Świętowaniu towarzyszyły pochody, a także ustawianie w domach drzewa życia (jednak nie choinki – to zwyczaj germański, przejęty później w chrześcijaństwie, a snop zboża lub jemioły). Wraz z rozpoczęciem kalendarzowej zimy, pamiętano również o zmarłych i rozpalano ogniska na cmentarzach. Wraz z chrystianizacją tradycyjne święto Słowian zbiegło się z obchodzeniem Bożego Narodzenia i tak jest do dzisiaj.

2. Powitanie wiosny

Gdy wraz z kolejnymi miesiącami roku dni stają się coraz dłuższe, a przyroda odżywa po zimie, często mówimy o wiosennych porządkach. Nie inaczej było w dawnych czasach. Słowianie przywiązywali dużą wagę do odpowiedniego przywitania nowej pory roku. To właśnie w trakcie Jarego Święta – 21 marca – topiono lub spalano Marzannę, czyli słomianą kukłę – ozdobioną w szaty i koronę, obnoszoną przez wsi, a na końcu niszczoną, co miało symbolizować odejście zimy, śmierci i schorzeń. Wspomniane wiosenne porządki objawiały się zaangażowaniem całych rodzin w sprzątanie, gotowanie i organizowanie rytuałów (jak wypędzanie zła baziami). Dziś łatwiej zrozumieć nam korzenie śmigusa-dyngusa w poniedziałek wielkanocny – wszak oblewanie się wodą to również wiosenny zwyczaj Słowian.

Powitanie wiosny

Źródło: architekturakrajobrazu.info

3. Malowanie jajek

Zaraz, zaraz – czy na pewno czytasz artykuł na temat obrzędów Słowian? Tak! Malowanie jajek współcześnie kojarzy się przede wszystkim z Wielkanocą, ale zwyczaj ten obowiązywał już przy powitaniu wiosny ponad 1000 lat temu, na terenach dziś należących do Polski. Skorupki były ozdabiane woskiem i naturalnie uzyskiwanymi barwnikami. Symbolika? Dość oczywista: odrodzenie, nowe życie po trudach zimy.

obrzędy i zwyczaje słowiańskie

4. Noc(e) Kupały

Dziś nazywamy ją „nocą świętojańską”, ale dawniej przesilenie letnie było świętowane jako Noc Kupały. Bardziej precyzyjniej byłoby jednak wskazać, że Słowianie świętowali całe cztery dni, już od 20 czerwca, na pierwszym planie stawiając ogień i wodę. Intensywnej zabawie przy ogniskach towarzyszyły śpiewy, tańce czy przeskakiwanie nad płomieniami. Te wszystkie rytuały nie tylko integrowały i pozwalały oderwać się od trudów codziennego dnia, ale przede wszystkim miały podłoże w wierzeniach i tradycji. Symbolika płodności, oczyszczania, ochrony przed złą mocą – temu wszystkiemu służyły obrządki związane z ogniem i wodą. Co ciekawe, wraz z Nocą Kupały mijały trzy miesiące zakazu od pełnego zanurzenia w wodach w ciągu dnia. Do dziś mówi się zresztą, że należy się kąpać przed nocą świętojańską. Jak widać – to kolejny zwyczaj mający jeszcze słowiańskie korzenie. Kolejnym obrządkiem Nocy Kupały było puszczanie wodą wianków uplecionych przez młode dziewczęta. Z kolei młodzi mężczyźni łowili je, by w ten sposób natrafić na wybrankę. Najkrótsza noc roku sprzyjała także pewnej swobodzie obyczajów, wielu Słowian nawiązywało wtedy swoje pierwsze kontakty seksualne. Z Nocą Kupały kojarzy się także wierzenie o tym, że tylko w tym wyjątkowym czasie zakwita kwiat paproci. Jego znalezienie miało gwarantować szczęście, a nawet moc niewidzialności w obliczu zagrożenia. Uprawiano również wróżby, wykorzystując do tego rumianek, bez czy szczypiorek.

Źródło: gk24.pl

5. Święto Plonów

Jeżeli uważnie czytasz ten artykuł zapewne już dostrzegasz pewną prawidłowość. Charakterystyczne obrzędy i zwyczaje towarzyszyły Słowianom przede wszystkim przy okazji świąt, które były związane z naturalnym rytmem i kalendarzem pór roku. Nadejście jesieni dawało się wyczuć już w sierpniu, więc przy okazji żniw Słowianie pozostawiali odrobinę nieskoszonych kłosów nazywanych ziarnami. Przed posągiem Świętowita stawiano także miód pitny. Jego ubytek zwiastował kłopoty, ale jeżeli trunek nie znikał z kielicha, żniwa zapowiadały się obiecująco. Początek jesieni był okazją do podziękowania bogom za dary natury, a jednocześnie wyproszenie bogatych plonów na przyszły rok. Tradycja ta w pewnym sensie przetrwała do dziś – na wsi obchodzi się przecież dożynki.

obrzędy i zwyczaje słowiańskie

6. Dziady

Obrządek „dziadów”, doskonale znany z wybitnego dzieła Adama Mickiewicza, ma słowiańskie, przedchrześcijańskie korzenie. Jego istotą było nawiązanie kontaktu z duszami osób, które zmarły, a jednocześnie mogły zapewnić przychylność bogów w kwestii płodności czy urodzaju plonów. Dziady przyjmowały nieco odmienną formułę w zależności od regionu, który zamieszkiwało dane plemię słowiańskie. Niektórzy święto zmarłych organizowali na wiosnę, ale najbardziej kojarzymy dziady z jesienią, przełomem października i listopada, co odpowiada współczesnym Zaduszkom i Świętu Zmarłych.

7. Postrzyżyny

Jednym z bardziej znanych rytuałów Słowian były Postrzyżyny, które organizowano przy okazji 7. urodzin chłopców. Obcięcie włosów i nadanie imienia symbolicznie włączało chłopca do rodziny, a od tej pory jego wychowaniem miał się zajmować ojciec, nie matka. Warto zauważyć, że dziś symbolika ścinania włosów towarzyszy chociażby wcielaniu do wojska czy wybranych zakonów (np. prawosławnych).

obrzędy i zwyczaje słowiańskie

Źródło: odzimawiara.org.pl

8. Bocianie łapy

Już Słowianie zauważyli, że pewne gatunki ptaków mają w zwyczaju dalekie podróże do krajów dalekiego południa. Jako gościnne plemiona (zamieszkujące na Kurpiach i w Polsce południowo-wschodniej) po prostu… witały te zwierzęta wypiekając okazjonalne bułeczki i wkładając je do gniazd. Żaden obrządek nie mógł się jednak obyć bez dawki interesowności. Miły gest w stronę przybywających ptaków miał po prostu zapewnić obfite plony.

Źródło: potrawyregionalne.pl

9. Oczepiny i Swaćba

Kto był na weselu, ten prawdopodobnie był świadkiem lub nawet brał udział w oczepinach. I cóż – to również obrządek pamiętający czasy słowiańskie, nazywany także czepieniem czy przebabinami. Symbolika wydarzenia była jasna – chodziło o zamianę panienki w mężatkę. To właśnie o północy, w trakcie oczepin, śpiewano najstarszą z zachowanych polskich pieśni: „Oj, chmielu”. Wianek był zamieniany na specjalny czepiec, a jeśli panna (a raczej już żona) posiadała warkocz, właśnie go traciła. Piękny czepiec był centralnym przedmiotem oczepin – wiązały się z tym różne zabawy gości weselnych. Same zaślubiny były znane jako swaćba (a wcześniejsze swaty: swadźby). To właśnie wtedy, przez bogami i rodziną składano przysięgę łączącą kobietę i mężczyznę.

obrzędy i zwyczaje słowiańskie

Źródło: odkrywamyzakryte.com

10. Obrzędy i zwyczaje regionalne

Należy pamiętać, że Słowianie zamieszkiwali ogromny obszar współczesnej Europy Środkowo-Wschodniej na przestrzeni wielu wieków, dlatego trudno wyróżnić jednolite zwyczaje, które obowiązywały we wszystkich plemionach. Dużo faktów z życia naszych przodków ginie w mroku dziejów, inne – są zniekształcone upływem lat i brakiem dostatecznych źródeł. Dlatego o pewnych słowiańskich zwyczajach wspomina się jedynie na Polesiu, o innych na terenach dzisiejszej Bułgarii, jeszcze inne rytuały pojawiały się w okolicach Odry. Obrzędowość Słowian to – nomen omen – temat rzeka, w którym warto się zanurzyć, by zrozumieć kulturowe korzenie naszych stron.

Dziękuję za uwagę

Rafał Karaś

 

Zobacz także

  1. Wieża Ciśnień Ełk – odwiedź wirtualnie Muzeum Kropli Wody
  2. Pałac Paca w Dowspudzie – smutna przeszłość, świetlana przyszłość
  3. W tyglu konfesji, czyli wyprawa po ełckich kościołach
  4. Ciekawe miejsca Ełk – dom Michała Kajki odc8
  5. Najciekawsze zabytki w okolicach Ełku – przewodnik po okolicznych miejscowościach
  6. Ciekawe miejsca Ełk – drewniany kościół Ostrykół 1667
  7. Atrakcje ziemi ełckiej – góra Bunelka
  8. Legendy o Ełku – tajemnice regionu ełckiego
  9. Atrakcje ziemi ełckiej – młyn wodny w Stradunach
  10. Atrakcje ziemi ełckiej – wieża widokowa w Starych Juchach
  11. Atrakcje ziemi ełckiej – Słup graniczny w Prostkach 1545r
  12. Skąd są Ci Mazurzy ? Historia ziemi ełckiej i jej spuścizny

 

 

 

 

fraza kluczowa artykułu:   obrzędy i zwyczaje słowiańskie, obrzędy słowiańskie zwyczaje słowiańskie,  obrzędy i zwyczaje słowiańskie, obrzędy słowiańskie zwyczaje słowiańskie, obrzędy i zwyczaje słowiańskie, obrzędy i zwyczaje słowiańskie, obrzędy i zwyczaje słowiańskie

Historia Ełku w 5 minut – poznaj zapomniane dzieje 👁 Rafał Karaś zapraszam

historia ełku

Historia Ełku w 5 minut- ruszajmy w podróż 👣 zapraszam Rafał Karaś

Historia ziemi ełckiejEłk jest jednym z największych i najważniejszych miast Warmii i Mazur, choć formalnie leży w granicach Polski dopiero od 1945 roku. Jeśli chcesz poznać jego fascynującą historię, w książkach i czasopismach znajdziesz wiele wartościowych opracowań, jednak wiemy, że możesz nie mieć na nie czasu. Dlatego w tym miejscu przedstawiamy kluczowe wydarzenia dla dziejów Ełku – w pigułce, od średniowiecza do współczesności.

Historia Ełku w 5 minut

historia ełku

źródło: pilotwycieczek.wordpress.com

Średniowieczne korzenie miasta

historia ełku

źródło: archtech.pl

Historia miasta zaczyna się na przełomie XIV i XV wieku, kiedy na wyspie na jeziorze Ełk (od XVII wieku to półwysep) Ulrich von Jungingen, komtur zakonu krzyżackiego, rozkazał wznieść drewniany zamek. Choć służył głównie do pilnowania granicy z Litwinami, został zburzony przez wojska Władysława Jagiełły. Murowany zamek stanął w tym miejscu dopiero w 1497 roku. W okolicy zaczęli zamieszkiwać koloniści z Mazowsza, przez co powstał termin określający ten nowy lud przygraniczny i teren przez nich zamieszkały „Mazurami”.

Wcześniej na terenach dzisiejszego Ełku i okolic mieszkali Jaćwingowie – tajemnicze plemię, które zniknęło w mroku dziejów kilkaset lat temu.

Burzliwe dzieje miasta

Prawa miejskie zostały nadane w 1435 roku. Ełk ucierpiał między innymi w wojnie trzynastoletniej. Jak to miasta przygraniczne, konflikty zbrojne znacząco wpłynęły na życie kolejnych pokoleń mieszkańców. Rozwój, szczególnie w XVI wieku, był związany z powstaniem i odbudową kościoła świętej Katarzyny, budową szpitala, działalnością wydawniczą i drukarską Jana (z Sącza) Małeckiego czy powstania szkoły książęcej. W 1560 roku książę Albrecht specjalnym przywilejem ustanowił targ, ściągający do miasta mieszkańców całego regionu i nie tylko. W Ełku działało sporo karczm. Niestety, w XVI i XVII wieku wielu mieszkańców umierało nagle w wyniku wybuchów kolejnych zaraz.

historia ełku

źródło: aukawpolsce.pap.p

Jedno miasto, wielu władców

Na przestrzeni setek lat, położony na specyficznym terytorium Ełk przechodził z rąk do rąk. Nic dziwnego, że wśród Mazurów bardzo długo nie wykształciła się tożsamość narodowa – w końcu lud od pokoleń zamieszkiwał ziemie, które przechodziły pod władzę kolejnych i kolejnych państw…

W 1655 roku, w trakcie potopu szwedzkiego, najeźdźcy z północy zajęli Ełk i nałożyli na nie wysokie kontrybucje. Po ataku Tatarów, wielu mieszkańców trafiło w Jasyr, choć wiąże się z tym ciekawa legenda, opowiadająca o uwolnieniu za sprawą podziemnego, tajnego przejścia, którym rzekomo udało się zorganizować ucieczkę. Na przestrzeni wieków, Ełk znajdował się pod panowaniem państwa Zakonu Krzyżackiego, Prus Zakonnych, Prus Książęcych, Brandenburgii, Królestwa Prus, Związku Północnoniemieckiego, Rzeszy Niemieckiej (także III Rzeszy) i dopiero od 1945 roku – Polski.

Miasto wielu historii

Na przestrzeni wieków można wyróżnić wiele wyjątkowych wydarzeń i zjawisk, które ukształtowały tożsamość mieszkańców Ełku. Pożary, zakładanie szkół, browarów i aptek, ślady kampanii napoleońskiej, stacjonowanie wojsk, budowa kolei żelaznej, przebudowa zamku na więzienie… Długo wspominać by wszystkie znaczące momenty historii mazurskiego miasta.

Ogromne straty w tych stronach przyniosła I wojna światowa – między innymi w płomieniach stanęło historyczne śródmieście. Podobnie drugi międzynarodowy konflikt przełożył się na straty w ludności i architekturze. Szacuje się, że wojna pochłonęła nawet czwartą część budynków tworzących miasto.

Po 1945 roku nastąpiło wiele przemian – nowa władza nie była przychylna Mazurom i Niemcom, a miasto zasiedlili mieszkańcy z innych regionów. Ślady widzimy do dziś, chociażby poprzez istnienie wielu kościołów i związków wyznaniowych. Po 1989 roku miasto stało się jednym z ważniejszych ośrodków północnej Polski. Ważnym wydarzeniem była wizyta papieża Jana Pawła II w 1999 roku. Dziś Ełk wspomina się głównie w kontekście turystyki oraz ekologii, przybywają tu zresztą Polacy z każdego zakątka kraju, którzy przy okazji odpoczynku na Mazurach, chcą zderzyć się z wyjątkową historią kilkusetletniego miasta założonego przez Krzyżaków.

Wyzwania wynikające z przeszłości

Jak widać, można w dosłownie 5 minut streścić najważniejsze losy Ełku – niezwykle ważnego miasta Mazur. Dla wielu pokoleń były to dzieje trudne czy wręcz tragiczne, by wspomnieć wojny, zarazy czy prześladowania. Na szczęście, Ełk w XXI wieku może rozwijać się w warunku pokoju, korzystając z możliwości, jakie daje przynależność do Unii Europejskiej i wyjątkowego regionu Mazur.

Rolą kolejnych pokoleń jest pielęgnowanie pamięci o skomplikowanych i unikatowych losach mieszkańców Ełku, a także troska o ślady historii – zamek, kościoły, najstarsze budynki, cmentarze i inne zabytki.

Ełk dziś 😍

 

Znajdź pomysł na wycieczkę po Mazurach i Podlasiu

Ruszajmy w drogę !

 

Geograficzny środek Europy video

Punkt oporu bunkry Bakałarzewo

Gród Galindów

Tężnie Gołdap – video

Góra zamkowa – Rajgród

 🌴 Góra piaskowa Stare Juchy 🌴

Drewniany kościół Ostrykół 1667 video

Wieża widokowa w Starych Juchach video

Obejrzyj video – Mamerki

Studzieniczna video

Piękna Góra Gołdap

Podlaski Biskupin

Pałac Paca w Dowspudzie

Ciekawe miejsca Ełk (okolice)

Dom Michała Kajki – video

 

Góra Bunelka – video

Młyn wodny w Stradunach video

Słup graniczny w Prostkach video

Dziękuję za uwagę
Rafał Karaś pozdrawiam

Chcesz więcej ?

 

Zobacz także

  1. Wieża Ciśnień Ełk – odwiedź wirtualnie Muzeum Kropli Wody
  2. Pałac Paca w Dowspudzie – smutna przeszłość, świetlana przyszłość
  3. W tyglu konfesji, czyli wyprawa po ełckich kościołach
  4. Ciekawe miejsca Ełk – dom Michała Kajki odc8
  5. Najciekawsze zabytki w okolicach Ełku – przewodnik po okolicznych miejscowościach
  6. Ciekawe miejsca Ełk – drewniany kościół Ostrykół 1667
  7. Atrakcje ziemi ełckiej – góra Bunelka
  8. Legendy o Ełku – tajemnice regionu ełckiego
  9. Atrakcje ziemi ełckiej – młyn wodny w Stradunach
  10. Atrakcje ziemi ełckiej – wieża widokowa w Starych Juchach
  11. Atrakcje ziemi ełckiej – Słup graniczny w Prostkach 1545r
  12. Skąd są Ci Mazurzy ? Historia ziemi ełckiej i jej spuścizny

 

 

 

fraza kluczowa: Historia Ełku,Historia Ełku,Historia Ełku,Historia Ełku,Historia Ełku,Historia Ełku,Historia Ełku,Historia Ełku